Rasyonel Çerçeve @rasyonelcerceve 4 Haziran 2026
* Okumadan Ölme Serisi
Enerjisizsin, isteksizsin, ne yapacağını bilmiyorsun. Sadece birisi seni tetiklerse birşey yapasın geliyor…
Tedirgin ve diken üstündesin , sanki kötü bir şey olacakmış gibi.
Kolay sinirlenirsin, parlarsın.
Harekete geçmek yerine donarsın, erteler, üşenirsin.
O “üşengeçlik” aslında tembellik değil, beynin tehlike anında savunmaya geçip kapanmasıdır.
Kafan bulanıklaşır, odaklanamazsın, unutkanlaşırsın.
Yorgun olmana rağmen rahat uyuyamazsın, yorgun ama gergin bir hale girersin.
Sürekli bir şey ararsın, huzursuz olursun, ağzına bir şey atma ya da kendini oyalama ihtiyacı gelir.
Ve o sağlıklı insandaki “kendimi iyi ve güçlü hissediyorum” duygusu kaybolur.
Süper tanıdık demi?
Değiştirme zamanı geldi…
Beynin tek sevdiği yakıt şekerdir (glukoz).
Beyin neredeyse sadece şekerle çalışır ve vücut için bir numaralı öncelik beyni şekersiz bırakmamaktır.
Yani vücut her şeyden önce beynin şekerini garantiye almaya çalışır.
Şimdi şekerin azaldığında (şekerli şeyler yemediğinde) ne olur;
Vücudun bir kilerı var, o da karaciğer.
İçinde bir miktar şeker yedeği saklı.
Kan şekeri düşmeye başlayınca vücut önce bu kilere uzanır,
AMA; kilerin kapısını açan anahtar adrenalin, yani stres hormonudur.
Tam bu yüzden acıktığında ya da uzun süre yemek yemediğinde içine bir tedirginlik, bir gerginlik gelir.
O adrenalindir, kileri açmaya çalışıyordur.
Tam bu yüzden adrenalin bazen iyi de hissettirir;
Hatırla, en başta demiştim, sadece biri seni tetiklerse bir şey yapasın gelir diye.
İşte o da aynı adrenalin.
Çünkü hareket ve tetiklenmek de kilerin kapısını açan bir anahtardır.
Duygusal olarak tetiklendiğin an adrenalin yükselir, kileri açar, kana şeker dolar ve birden iyi hissedersin.
Kadınların genel olarak yaşadığı durum gibi demi?
Östrojen serotonini ve stres duyarlılığını artırdığı için kadınlar bu serotonin baskın, düşük enerjili hale erkeklerden daha yatkın.
Çoğu zaten hiç iyi de beslenmiyor.
Neyse;
Ama dikkat: bu enerji kileri doldurmuyor, içindeki son şekeri harcıyor.
Sorun, kiler boşaldığında başlıyor.
Şeker yedeği bitince vücudun beyni beslemek için geriye tek bir yolu kalıyor: kendi kasını yıkıp şekere çevirmek.
Kortizol denen hormon, kan şekerini senin kendi kasını parçalayarak üretiyor.
Yani aç kaldığında vücut, beynini beslemek için kendi etini yiyor.
Stresin ve açlığın bu kadar yıpratıcı olmasının sebebi tam olarak bu.
Ama asıl önemli kısım şu: bu şekersiz, stresli hal sadece bedeninde değil, kafanda da bir insan yaratıyor.
Bambaşka bir ruh haline geçiyorsun.
Ve işte başlangıçta anlattığım o kavruk ve kötü yaşam boyutuna girersin.
Şekeri biten ve hayatta kalma moduna geçmiş bir beynin hali öyledir.
Tersi de bu kadar basit.
Şekeri sürekli dolu tutarsan (meyve, bal, portakal suyu, süt, hepsi proteinle birlikte, düzenli aralıklarla) ve tiroidin de iyiyse, beyin o alarm modundan çıkar.
O zaman sakin, berrak, motive ve atılgan olan versiyonun ortaya çıkar.
Senin kovaladığın o girişkenlik, aslında karnı doymuş, şekeri yerinde bir beynin sağlıklı olduğundaki hali.
Zorlaman gereken başka bir şey değil, sadece kendini aç bırakmaman ve aldığın şeker oranına dikkat etmen gereken bir şey.
Kuranda da şeker konusu “kudret helvası” olarak geçer,
Kudret helvası varken, neden saçma sapan yemek yiyorsunuz diye Musa kavmine bi güzel giydirmiş.
Sağlıklı şeker = Kudret
Az da değil;
Günde 250-300 gramı hedeflemen gerekiyor.